( 11 * ) - مخزن الادويه ص 143 Code - 1875 گرمك Cucumis melo L . var . cantalupensis Naud . در كتب قديم شرح خربزه و گرمك در يك موضع و ذيل ماده بطيخ [ خربزه ] آمده است صاحب مخزن مىنويسد : " بطيخ انواع مىباشد بخارائى ، سمرقندى ، دارائى و غير اينها و از اصناف جيده گرمك كه هليون 1 * مىباشد . . . " گرچه واژه گرمك در فرهنگ پهلوى آمده است ولى اين نام در كتب طبى قديم نوشته شده قبل از تحفه حكيم مومن به چشم نمىخورد و در كتب قبل از آن با نام بطيخ صيفى " خربزه تابستانى " از آن نام برده شده است چنانچه ابو ريحان بيرونى ضمن شرح بطيخ مىنويسد : . . . ملفون معرب از ملپونا و گفته شده كه آن بطيخ صيفى و از جنس خيار [ Cucumis ] مىباشد . رطوبت و پيشاب‌ورى آن از خربزه كمتر مىباشد و از معده كندتر عبور مىكند و مانند خربزه كه به معده زيان مىرساند آسيبى نمىرساند و حالت تهوع ايجاد نمىكند ( ابو ريحان 2 * ) . از ساير انواع خربزه بهتر مىباشد گوشت به‌ويژه تخم آن بسيار جالى 3 * است . خربزه بيشتر تبديل به خلط بلغمى مىشود ولى گرمك زود تغيير نمىكند . از خربزه مغذىتر و خلط حاصل از آن بهتر است ( ابن سينا : 4 * ) . مليون بطيخ صيفى است كه از انواع خيار است ( ابن بيطار : ) 5 * ، بهترين ناشيرين او مليون است كه " خربزه گرمك " نامند . . . ( حكيم مومن : ) 6 * ، در گرمى معتدل و بىمزه [ اصل : تفه ] آن در اول سرد و در دوم تر است و آن جالى ، مقطع 7 * ، نرم‌كننده ، سريع النفوذ ، تركننده مغز و بدن ، فربه‌كننده و گشاينده منافذ است و به خصوص در خيز عمومى انساج و يرقان موثر مىباشد ( عقيلى خراسانى : 8 * ) ؛ به‌طور كلى در طب سنتى موارد مصرف درمانى آن را مانند خربزه دانسته‌اند با اين تفاوت كه خاصيت پيشاب‌آورى آن كمتر و به معده زيان نمىرساند و مانند خربزه مصرف آن در حالت ناشتا و يا بلافاصله پس از غذا حالت تهوع ايجاد نمىكند . ( 1 * ) - اين واژه در كتب مختلف به صور ملبون ، ميليون ، ميلبيون آمده است به هر جهت هليون نام يونانى رازك مىباشد . ( 2 * ) - تت صيدنه عپ 410 ( 3 * ) - جالى به معنى پاك‌كننده مىباشد به‌ويژه داروهائى كه بتوانند لكه‌هاى جلد مانند كك‌مك را از بين ببرند . ( 4 * ) - تت قانون عب 270 ( 5 * ) - جامع مفردات ج 1 ص 98 ( 6 * ) - تحفه حكيم مومن ص 49 ( 7 * ) - مقطع Copants داروئى كه بتواند موجب قطعه‌قطعه شدن خلط گردد مانند ساپونين كه موجب خرد شدن خلط سينه مىشود